دادگاه کیفری و فرق آن با دادگاه حقوقی

توسط : تیر 16, 1400 0
وکیل کیفری در مشهد

دعاوی به طور کلی در کشور ما به دو دسته حقوقی و کیفری تقسیم بندی می شود که دعاوی حقوقی در دادگاه های حقوقی و دعاوی کیفری در دادگاه های کیفری مطرح می گردد.

دعوای حقوقی:

دعاویی حقوقی همانطور که از نامش پیداست مربوط به حقوق افراد است و همچنین درخواست جبران خسارتی که در اثر نقض این حقوق وارد شده باشد، از طریق دعوای حقوقی مطرح می شود. حقوق افراد که در این قسمت از آن نام بردیم غالبا در قانون مدنی مشخص شده است. یعنی آن که اگر فردی حقوق فرد دیگری، که قانون مدنی برای وی قائل شده است را، نقض کند باید در دادگاه های حقوقی طرح دعوا کند. از جمله ی این حقوق می توان به مالکیت، اجاره، رهن، ازدواج، طلاق، تابعیت و … اشاره کرد.

دعوای کیفری:

در مقابل دعاوی حقوقی، دعاوی کیفری قرار دارد که علت طرح آن، وقوع یک جرم است. جرم به رفتاری گفته می شود که قانون صراحتا آن را جرم شناخته باشد و برای آن مجازاتی را تعیین کرده باشد. جرایم در ایران غالبا در قانون مجازات اسلامی مشخص شده است. در نتیجه اگر فردی مرتکب یکی از جرایم مندرج در قانون مجازات یا سایر قوانین گردد، باید بر علیه وی دعوا کیفری اقامه کرد.

تفاوت دعاوی کیفری و حقوقی:

اولین تفاوتی که می شود در این زمینه بیان کرد، موضوع این دعاوی است؛ بدین شرح که موضوع دعاوی حقوقی، حقوق افراد و درخواست جبران خسارت ناشی از نقض این حقوق است که در ابتدای مقاله نیز بدان اشاره شد؛ اما موضوع دعوای کیفری، جرم است.

دومین تفاوت این است که برای طرح دعوای حقوقی نیاز به تنظیم دادخواست داریم اما برای طرح دعوای کیفری باید شکواییه تنظیم گردد.

نکته: دعاوی حقوقی حتما می بایستی در فرم های مخصوص دادخواست مطرح گردد اما دعوای کیفری می تواند در برگه عادی نیز مطرح شود به شرط آن که مندرجات آن مطابق فرم رسمی باشد.

قانون ناظر بر دعوای حقوقی، قانون آیین دادرسی مدنی است اما قانون ناظر بر دعوای کیفری، قانون آیین دادرسی کیفری می باشد و دعوای حقوقی در دادگاه های حقوقی مطرح می شود اما دعوای کیفری در دادگاه های کیفری طرح می گردد.

دادگاه های کیفری:

دادگاه های کیفری بر طبق ماده 294 به طور کلی عبارتند از: (( دادگاه کیفری دو، دادگاه کیفری یک، دادگاه انقلاب، دادگاه اطفال و نوجوانان و دادگاه نظامی.)) دادگاه کیفری یک و دو جزو مراجع عمومی رسیدگی هستند و دادگاه های دیگر از مراجع اختصاصی به حساب می آیند.

مراجع عمومی:

دادگاه کیفری دو:

دادگاه کیفری دو دادگاهی است که صلاحیت رسیدگی به همه جرایم را دارد مگر آن که قانونگذار صراحتا رسیدگی به جرمی را در صلاحیت دادگاه های دیگر قرار داده باشد. به عبارت دیگر می توان گفت همه جرایم در دادگاه کیفری دو رسیدگی می شود مگر آن که قانون خلاف آن را معین کرده باشد.

دادگاه کیفری یک:

دادگاه کیفری یک، برخلاف دادگاه کیفری دو صلاحیت رسیدگی به هیچ جرمی را ندارد مگر جرایمی که قانون صراحتا در حیطه صلاحیت این دادگاه قرار داده باشد. قانونگذار در ماده 302 قانون آیین دادرسی کیفری مصوب 1392 موارد صلاحیت دادگاه کیفری یک را بیان می کند. بر طبق این ماده به جرایم؛ موجب مجازات سلب حیات، موجب حبس ابد، جرایم موجب مجازات قطع عضو یا جنایات عمدی علیه تمامیت جسمانی با میزان نصف دیه کامل یا بیش از آن، جرایم موجب مجازات تعزیری درجه سه و بالاتر، جرایم سیاسی و مطبوعاتی در دادگاه کیفری یک رسیدگی می شود. همچنین بر طبق قانون مبارزه با تامین مالی تروریسم، به جرایم مربوط به تامین مالی تروریسم نیز در این دادگاه ها رسیدگی می شود.

مراجع اختصاصی:

دادگاه انقلاب:

دادگاه انقلاب از جمله مراجع اختصاصی رسیدگی به حساب می آید که صلاحیت رسیدگی به جرایم مهم را دارد. موارد صلاحیت دادگاه انقلاب در ماده 303 قانون آیین دادرسی کیفری مشخص شده است که عبارت است از:

الف – جرائم علیه امنیت داخلی و خارجی، محاربه و افساد فی الارض، بغی، تبانی و اجتماع علیه جمهوری اسلامی ایران یا اقدام مسلحانه یا احراق، تخریب و اتلاف اموال به منظور مقابله با نظام

ب – توهین به مقام بنیانگذار جمهوری اسلامی ایران و مقام رهبری

پ- تمام جرائم مربوط به مواد مخدر، روان گردان و پیش سازهای آن و قاچاق اسلحه، مهمات و اقلام و مواد تحت کنترل

ت- سایر مواردی که به موجب قوانین خاص در صلاحیت این دادگاه است.

بیشتر بدانید شورای حل اختلاف و تفاوت آن با دادگاه

دادگاه اطفال و نوجوانان:

بر طبق ماده 304 قانون آیین دادرسی کیفری رسیدگی به جرایم اطفال و افراد کمتر از 18 سال در صلاحیت دادگاه اطفال و نوجوانان می باشد. این ماده اشعار می دارد: (( به کلیه جرائم اطفال و افراد کمتر از هجده سال تمام شمسی در دادگاه اطفال و نوجوانان رسیدگی می شود. در هر صورت محکومان بالای سن هجده سال تمام موضوع این ماده، در بخش نگهداری جوانان که در کانون اصلاح و تربیت ایجاد می شود، نگهداری می شوند.

تبصره ۱- طفل، کسی است که به حد بلوغ شرعی نرسیده است…))
بنابراین بر طبق این ماده متوجه خواهیم شد در صورتی که فرد در زمان رسیدگی زیر 18 سال باشد اما بعد از محکومیت بالای 18 سال باشد، در بخش نگهداری جوانان کانون اصلاح و تربیت، نگهداری می شوند.

دادگاه نظامی:

هدف از تشکیل دادگاه های نظامی رسیدگی به جرایم اعضای نیرو های مسلح است. قانون اساسی ما در اصل 172 بیان می دارد:  (( برای رسیدگی به جرائم مربوط به وظایف خاص نظامی یا انتظامی اعضاء ارتش، ژاندارمری، شهربانی و سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، محاکم نظامی مطابق قانون تشکیل می‌گردد، ولی به جرائم عمومی آنان یا جرائمی که در مقام ضابط دادگستری مرتکب شوند در محاکم عمومی رسیدگی می‌شود.)) همچنین قانونگذار در ماده 597 قانون آیین دادرسی کیفری بیان می دارد (( به جرایم مربوط به وظایف خاص نظامی و انتظامی اعضای نیروهای مسلح به جز جرایمی که در مقام ضابط دادگستری در سازمان قضایی رسیدگی می گردد.))

نکته: دادگاه های کیفری یک و انقلاب در مرکز هر استان و در صورت صلاحدید رییس قوه قضاییه، در حوزه شهرستان ها نیز تشکیل می شود اما دادگاه کیفری دو و اطفال و نوجوانان در هر شهرستان تشکیل می گردد. دادگاه های نظامی نیز در مراکز استان تشکیل می گردد و در صورت نیاز در حوزه شهرستان، دادسرای نظامی ناحیه تشکیل می شود.

دادگاه های حقوقی:

مراجع عمومی:

دادگاه عمومی حقوقی:

دادگاه های عمومی بر طبق ماده 2 قانون “تشکیل دادگاه های عمومی و انقلاب” در محل هایی تشکیل می گردد که رییس قوه قضاییه تشخیص دهد. یعنی ممکن است قلمرو محلی این دادگاه بخش، شهرستان و یا حتی قسمت هایی از شهر هایی بزرگ باشد. دادگاه های عمومی حقوقی صلاحیت رسیدگی به تمامی دعاوی و امور حقوقی را دارند مگر آن که قانون به نحو دیگری مشخص کند.

مراجع اختصاصی:

دادگاه خانواده:

بر طبق ماده یک قانون حمایت از خانواده مصوب 1391 (( به منظور رسیدگی به امور و دعاوی خانوادگی، قوه قضائیه موظف است ظرف سه سال از تاریخ تصویب این قانون در کلیه حوزه ‌ های قضائی شهرستان به تعداد کافی شعبه دادگاه خانواده تشکیل دهد. تشکیل این دادگاه در حوزه ‌ های قضائی بخش به تناسب امکانات به تشخیص رئیس قوه قضائیه موکول است…)) در ماده 4 این قانون امور و دعاوی ایی که در این دادگاه بدان ها رسیدگی می شود مشخص گردیده است که از جمله می توان به جهزیه، مهریه، نفقه، نکاح دائم و موقت، طلاق و… اشاره کرد.

نکته: بر طبق ماده 8 قانون حمایت از خانواده رسیدگی در این دادگاه های با تقدیم دادخواست و بدون رعایت سایر تشریفات آیین دادرسی مدنی صورت می پذیرد.

دادگاه انقلاب:

در قسمت مراجع کیفری این دادگاه و موارد صلاحیتش توضیح داده شد و باید گفت این دادگاه غالبا یک مرجع کیفری است، با این حال بر طبق رای وحدت رویه 581 مورخ 1371/12/2 دیوان عالی کشور؛ به ادعای اشخاص، در مورد اموال مصادره شده توسط دادگاه انقلاب، در همین دادگاه رسیدگی می شود.

جهت ارتباط با بهریتن وکیل کیفری در مشهد با ما تماس بگیرید . تماس با ما

دادسرا کجاست ؟

 

 

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

۰ دیدگاه ثبت شده است.