مفهوم برائت چیست؟

توسط : ۳۰ آذر, ۱۴۰۰ 0
مفهوم برائت
به این مطلب امتیاز دهید

مفهوم برائت چیست؟


برائت چیست؟ اصل برائت در کجا کارایی دارد؟

هنگامی که در امور کیفری، جرمی اتفاق می افتد و ما شخصی که متهم به ارتکاب آن جرم است را به عنوان مظنون دستگیر می کنیم، اصل بر این است که این شخص بی گناه است مگر اینکه با ادله و مستنداتی گناهکار بودن آن شخص متهم اثبات شود. اصطلاحا به این اصل که همه ی افراد بی گناه هستند مگر اینکه خلاف آن اثبات شود، اصل برائت می گویند. نمی توان افراد را بدون اینکه مدرک و دلیل محکمی داشته باشیم به ارتکاب جرمی متهم نماییم و به آن ها عنوان مجرم بدهیم زیرا عدالت همواره اقتضا می کند که حتی در صورت وجود ادله نیز شخص امکان دفاع از خودش را داشته باشد و با آبروی اشخاص بازی نشود. همچنین در خصوص امور حقوقی نیز که اکثراً در خصوص ورود خسارت یا دیون است، اصل برائت کاربرد دارد و به موجب این اصل شخص زیان زننده نیست و یا دینی برگردن او نیست مگر اینکه مدعی، با دلیل محکمی این مسئله را بتواند اثبات کند.

اصل برائت چیست؟


در پاسخ به اینکه برائت چیست باید گفت، برائت در لغت به معنای بری شدن از تهمت و تبرئه شدن است. اصل برائت که اصطلاحا در دادگاه می گویند، اصل بر برائت افراد است این مسئله را بیان می دارد که با توجه به رعایت اصل کرامت انسانی، اصل و فرض ذهنی ما این بر بی گناه بودن اشخاص است مگر اینکه گناهکار بودن آن ها با مدارک و ادله ی معتبر یا اقرار خود شخص، در دادگاه ثابت شود در غیر اینصورت تا پیش از اثبات مجرم بودن شخص، نمی توان او را محکوم نمود یا به او عنوان مجرم داد. قانون گذار این مسئله را در اصل ۳۷ قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران آورده است.

اصل ۳۷ قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران:

« اصل، برائت است و هیچ‌کس از نظر قانون مجرم شناخته نمی‌شود، مگر این که جرم او در دادگاه صالح ثابت گردد.»

 

مشاوره حقوقی دادیاران

 

همچنین در ماده ۱۱ اعلامیه ی جهانی حقوق بشر ۱۹۴۸ نیز به این اصل اشاره کرده است و نشان دهنده ی این موضوع است که اصل برائت اصلی پذیرفته شده در سراسر کشورهای جهان است. حتی در بسیاری از قوانین کشورهای دیگر نیز، به عنوان یک اصل قانونی مطرح شده است.

ماده ۱۱ اعلامیه جهانی حقوق بشر:

 « الف) هرکس متهم به ارتکاب جرمی باشد تا وقتی تقصیر او طی محاکمه علنی که در آن هر گونه تضمین ضروری برای دفاع تامین شده باشد قانونا به ثبوت نرسد، بی گناه محسوب می شود .

ب) همچنین هیچکس به علت ارتکاب عملی یا خودداری از عملی محکوم نخواهد شد؛ مگر وقتی که آن کار به موجب قوانین ملی یا بین المللی در هنگام ارتکاب، جرم محسوب باشد و نیز هیچکس به مجازاتی بیش از مجازات مقرر در هنگام ارتکاب جرم محکوم نخواهد شد.»

 

اصل برائت در امور مدنی


در خصوص فرضی که شخصی مدعی است که دین یا حقی مالی ای که بر گردن شخص دیگر قرار گرفته است، اصل بر این است که دینی بر عهده ی اشخاص نیست مگر اینکه کسی که مدعی وجود دین است، آن را اثبات نماید. اگر شخص نتواند ادعای خود را اثبات نماید، شخصی که ادعا علیه او طرح شده است می تواند سوگند بخورد و از این اتهام خلاص و بری شود. در ماده ۱۹۷ آیین دادرسی مدنی به این مسئله اشاره شده است.

ماده۱۹۷ قانون آیین دادرسی مدنی:

« اصل برائت است، بنابراین اگر کسی مدعی حق یا دینی بر دیگری باشد باید آن را اثبات کند، در غیر این صورت با سوگند خوانده حکم به برائت صادر خواهد شد.»

اصل برائت در امور کیفری


رعایت عدالت در خصوص امور کیفری بسیار حائز اهمیت است. چه بسا ما شخصی را محکوم به اعدام می نماییم درحالیکه او بی گناه است و این اشتباه، حق حیات شخصی را از او سلب می کنیم. در این خصوص اکثر مجازات های کیفری غیر قابل جبران هستند و عدالت و حفظ کرامت و شأن انسان ها از مسائل بسیار مهم و مورد توجه در سطح جهان است و اقتضا می کند که هیچ کس حق ندارد بدون دلیل کافی و با نا عدالتی دیگری را محکوم نماید و یا کرامت افراد را خدشه دار کند. همچنین تمام انسان ها از حق آزادی برخوردارند و این حق نمی تواند بدون وجود یک دلیل قانونی محکم، مورد تعرض و تحدید قرار بگیرد. از این رو، اصل بر برائت افراد است یعنی انسان ها گناهکار نیستند و نمی توان آنها را بدون دلیل محکم و مستندات قوی و همچنین حق دفاع از خود، مجرم شناخت. این مسئله را قانون گذار در ماده ۴ آیین دادرسی کیفری مطرح کرده اسست.

ماده ۴ قانون آیین دادرسی کیفری:

« اصل، برائت است. هرگونه اقدام محدود کننده، سالب آزادی و ورود به حریم خصوصی اشخاص جز به حکم قانون و با رعایت مقررات و تحت نظارت مقام قضائی مجاز نیست و در هر صورت این اقدامات نباید به گونه ای اعمال شود که به کرامت و حیثیت اشخاص آسیب وارد کند.»

نتیجه گیری


در نهایت اینکه اصل برائت، به معنای بی گناه بودن افراد است و نمی توان شخصی را بدون دلایل کافی محکوم به جرمی نمود. این اصل به جهت حمایت از انسان ها و رعایت عدالت است. اهمیت این اصل تا به آنجاست که در قوانین کیفری و مدنی و قانون اساسی و همچنین اعلامیه جهانی حقوق بشر، به آن اشاره شده است.
گروه حقوقی دادیاران متشکل از بهترین وکلای کیفری در مشهد
۰۹۱۵۲۴۴۷۰۹۰

پزشکی قانونی کجاست و چه وظایفی دارد ؟

مدت زمان تخمینی مطالعه: 7 دقیقه فهرست مطالبپزشکی قانونی کجاست؟وظایف پزشکی قانونیتشخیص علل مرگوظایف پزشکان و کارشناسان پزشکی...

حکم و مجازات شرب خمر چیست؟

مدت زمان تخمینی مطالعه: 7 دقیقه فهرست مطالب شرب خمر به چه معناست؟مسکر چیست؟ سکر چه حالتی است؟حکم و مجازات شرب خمرشخصی که...

رابطه نامشروع و مجازات آن

مدت زمان تخمینی مطالعه: 6 دقیقه فهرست مطالبرابطه نامشروع و مجازات آنرابطه نامشروع به چه معناست؟تفاوت رابطه نامشروع و زنا در...

به این مطلب امتیاز دهید

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

۰ دیدگاه ثبت شده است.