• دیه چیست ؟ در چه مواردی دیه پرداخت می شود؟
  • انواع دیه در قانون مجازات
  • نرخ دیه درسال 1403
  • مهلت پرداخت آن چقدر است؟
  • تغلیذ دیه یعنی چه؟ دیه در ماه های حرام چقدر افزایش می یابد؟

دیه چیست؟

حتما تا به حال واژه دیه را شنیده اید. هنگامی که جرمی اتفاق می افتد، شخصی که به دیگری ضرری وارد کرده است و در اثر عمل او زیان دیده است، طبق دستور قاضی، باید آن ضرر را جبران نماید. یکی از راه های جبران ضرر زیان دیده پرداخت وجه است.

دیه یک نوع جریمه نقدی و از انواع مجازات هاست. در صورتی که جرم غیرعمد بوده، از جرائم عمدی مشمول قصاص نبوده یا اولیای دم مقتول توافق بر بخشش داشته باشند، دیه پرداخت میگردد.

ماده 448 قانون مجازات اسلامی:

« دیه مقدر، مال معینی است که در شرع مقدس به سبب جنایت غیرعمدی بر نفس، عضو یا منفعت، یا جنایت عمدی در مواردی که به هر جهتی قصاص ندارد، مقرر شده است.»

انواع دیه در قانون مجازات

  • اعضای بدن: در صورتی که از یک عضو در بدن انسان یک عدد وجود داشته باشد دیه کامل و اگر دو عدد وجود داشته باشد و یکی از آنها از بین برود نصف دیه پرداخت خواهد شد.
  • جراحات: اگر فرد بر شخص دیگری مرتکب جنایت شود که منجر به ایجاد جراحات مثل خراش، کبودی، زخم، تورم و… گردد، مطابق با تشخیص پزشکی قانونی و میزان جراحات وارده باید دیه بپردازد.
  • قتل: اگر فرد، شخص دیگری را به قتل برساند و اولیای دم توافق کنند که به جای قصاص، دیه دریافت کنند فرد موظف به پرداخت دیه‌ کامل یک انسان (دیه‌ب رای زن و مرد متفاوت است) که هر سال نرخ آن توسط قوه قضائیه مشخص می شود، می‌باشد.
  • منافع اعضاء: اگر فرد بر شخص دیگری جنایتی مرتکب شود منجر به از کار افتادن برخی اعضا مثل گوش، چشم، بویایی بینی و یا حتی قدرت تعقل فرد گردد، موظف به پرداخت دیه می‌باشد.

نرخ دیه در سال 1403

در سال 1403 مطابق اعلام قوه قضائیه، نرخ دیه 33 درصد افزایش یافته است. بر این اساس در ماه های حرام مبلغ دیه 1میلیارد و ششصد تومان و در ماه های عادی یک میلیارد و دویست تومان می باشد.

دیه بانوان در ماه های حرام معادل هشتصد میلیون تومان و در ماه های غیر حرام ششتصد میلیون تومان است.

بر اساس ماده 4 قانون بیمه شخص ثالث نرخ دیه ی زن و مرد در تصادفات رانندگی برابر اعلام شد و مابه التفاوت نرخ دیه توسط صندوق بیمه خسارات بدنی پرداخت می گردد. در صورتی که راننده فاقد بیمه نامه باشد، می بایست تمام مبلغ را بپردازد.

تغلیظ دیه چیست؟ در چه مواردی دیه تغلیظ می شود؟

تغلیظ به معنای تشدید کردن است. صرفا مربوط به قتل می شود. به این معنا که فارغ از جنسیت و سن مقتول، دیه به میزان یک سوم افزایش می‌یابد. یعنی علاوه بر مبلغ اصلی دیه ی کامل، یک سوم مبلغ اصلی به اولیای دم او پرداخت می شود. چه چیز هایی باعث افزایش دیه می گردد؟

موارد تغلیظ  شامل دو مورد است:

  • قتل در ماه حرام یعنی انجام قتل در ماه های محرم، رجب، ذی القعده و ذی الحجه.
  • قتل در مکان حرام یعنی انجام قتل در مکه. (مکان های مذهبی دیگر جزء مکان های حرام محسوب نمی‌شوند).

مهلت پرداخت دیه چقدر است

با توجه به نوع جرم (عمد، شبه عمد یا خطای محض) مهلت پرداخت از یک سال قمری تا سه‌ سال قمری می‌باشد.

نکته: این مبلغ با توجه به نرخ روز محاسبه می گردد؛ مثلا اگر قتل در سال 1402 صورت گرفته باشد و سال 1403 طرفین در مورد آن به توافق برسند، دیه با نرخ روز سال 1403 محاسبه می‌گردد.