مفهوم دفاع مشروع و شرایط آن

۲۵ شهریور, ۱۴۰۲ 0 مدت زمان مطالعه: 4 دقیقه
دفاع مشروع
۵/۵ - (۱ امتیاز)

ممکن است تا به حال در مواقع زیادی واژه دفاع مشروع به گوشتان خورده باشد. اما آیا می دانید این نوع دفاع چیست؟ آیا می دانید بر مجازات چه تاثیری می گذارد؟ آیا از شرایط این دفاع اطلاعی دارید؟ برای آشنایی با دفاع مشروع، شرایط و آثار آن، تا انتهای این نوشتار همراه ما باشید.

تعریف دفاع مشروع

قانون مجازات اسلامی ایران در ماده ۱۵۶ این مورد را تعریف کرده است که بر طبق این ماده دفاع مشروع عبارت است:

« هرگاه فردی در مقام دفاع از نفس، عرض، ناموس، مال یا آزادی تن خود یا دیگری در برابر هرگونه تجاوز یا خطر فعلی یا قریب الوقوع با رعایت مراحل دفاع مرتکب رفتاری شود…»

بنابراین دفاع مشروع، رفتاری است که فرد در مواجه با خطر و برای دفاع خود انجام می دهد. اما آیا هر نوع رفتاری دفاع مشروع است؟ آیا تمام رفتارهای ما برای دفاع از خودمان مشروع به حساب می آید؟ پاسخ منفی است. برای مشروع، محسوب شدن دفاع چندین شرط باید احراز شود.

شرایط دفاع مشروع

قانونگذار در همان ماده ۱۵۶ چندین شرط را برای دفاع مشروع بودن رفتار بیان کرده است. ما به صورت جداگانه این شروط را بررسی می کنیم.

 اگر رفتار ما دفاع مشروع تلقی شود هیچ مسئولیتی نخواهیم داشت چون اصلا رفتار ارتکابی، جرم نخواهد بود

۱.ضرورت رفتار مرتکب

منظور از این شرط آن است که، رفتاری که برای دفاع از خود انجام می دهیم، برای دفع خطر ضروری باشد. به عنوان مثال فرد نمی تواند برای دفاع از خود در مقابل یک تصادف احتمالی، خودرو دیگری را تخریب کند.

۲.وجود قرائن معقول یا خوف عقلایی

برای توضیح این شرط، باز هم می توان به مثال قبل اشاره کرد. اگر ما صرفا بر اساس خیال خود احتمال بدهیم بر اساس که با فلان ماشین قرار است تصادف کنیم، نمی توانیم آن ماشین را تخریب کنیم. یا در مثالی دیگر می توان گفت اگر شخص (الف)، از روی احتمالات و خیال تصور کند که شخص (ب) به او آسیب خواهند رساند، نمی تواند با ادعای دفاع، به شخص (ب) آسیبی وارد کند.

۳.خطر و تجاوز به سبب اقدام اگاهانه یا تجاوز خود فرد نباشد

این بند بدین معنا است که، خطر به وجود آمده برای ما، به خاطر اقدام خود ما به وجود نیامده باشد. یا آن که مثلا اگر ما خطری را برای دیگری به وجود آورده باشیم و بعد آن فرد در پاسخ به ما، رفتاری را انجام بدهد ما نمی توانیم در مقابل این رفتار اقدامی کنیم و بعد از آن بگوییم رفتار ما دفاع بوده است. چون خطر اولیه را خودمان به وجود آورده ایم.

۴.توسل به قوای دولتی امکان پذیر نباشد

این بند نیز همانطور که مشخص است بیان میکند: اگر ما بتوانیم بدون تلف شدن وقت، جریان را به ماموران اطلاع دهیم، نمی توانیم خودمان در مقام دفاع کاری را انجام بدهیم. بنابراین زمانی رفتار دفاع مشروع خواهد بود که ما نتوانیم بدون فوت وقت به ماموران دولتی موضوع را اطلاع بدهیم.

آیا فقط از خودمان می توانیم دفاع کنیم و دفاع مشروع باشد؟

خیر؛ ما میتوانیم از دیگران هم دفاع کنیم و رفتارمان باز هم دفاع مشروع باشد. اما در صورتی که آن فرد از نزدیکان ما باشد یا آن که دفاع از او مسئولیت ما بوده است یا فرد نتواند از خود دفاع کند یا فرد مذکور از ما تقاضای کمک کند و یا در آخر آن که، فرد در شرایطی باشد که نتواند درخواست کمک کند.

پرداخت دیه در دفاع مشروع

در دفاع  دیه نیز ساقط است، چرا که گفتیم رفتار ارتکابی ما اصلا جرم نخواهد بود. تنها استثنا این مورد در جایی است که، مهاجم دیوانه باشد و در مقابل وی از خود دفاع کنیم در اینجا دیه از طرف بیت المال پرداخت می شود.

مشاوره فوری با وکیل

همین حالا با وکیل دادگستری صحبت کنید

درخواست مشاوره تلفنی

تخریب جهیزیه توسط زوج

اختلافات خانوادگی زن و شوهر وقتی به مرحله ی طلاق میرسد یکی از موضوعات نیازمند توافق، جهیزیه است و علاوه بر استرداد جهیزیه بدون...

ولی دم چه کسی است؟

بسیاری از ما در هنگامی که قتلی اتفاق می افتد با واژه ولی دم برخورد کرده ایم اما آیا می دانید ولی دم به چه کسی می گویند و اصلا چه...

قرار جلب به دادرسی چیست؟

در مورد تمام جرایم روند رسیدگی به این شکل است که در ابتدا، موضوع در دادسرا توسط بازپرس رسیدگی میشود. به عبارتی بازپرس وظیفه دارد...

5/5 - (1 امتیاز)

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

۰ دیدگاه ثبت شده است.