مفهوم خیار عیب چیست؟

توسط : ۱۲ دی, ۱۴۰۰ 0
خیار عیب
به این مطلب امتیاز دهید

مفهوم خیار عیب چیست؟


زمانی که معامله ای بین دو نفر واقع می شود، در آن معامله عوض و معوضی رد و بدل می شود. مثلا ما اتومبیلی را در مقابل پرداخت مبلغی خریداری می کنیم. بطور کلی هدف از انعقاد معامله و خرید و فروش یک مال این است که سالم و قابل استفاده باشد، مگر اینکه پیش از انعقاد معامله در باره ی عیوب آن صحبت کرده باشید. بنا براین بطور کلی اگر معامله ای را منعقد کنید که در آن مورد معامله عیبی وجود داشته باشد با توجه به خیار عیب می توانید از انجام آن صرف نظر کنید و معامله را فسخ کنید.

خیار عیب چیست؟


خیار عیب یا خیار نقیصه یکی از انواع خیاراتی (اختیارات) است که قانون گذار برای خریدار قائل شده است. این مسئله نشأت گرفته از فقه اسلامی است. طبق این خیار اگر عیبی در کالا باشد که موجب کاهش کارایی کالا یا کاهش قیمت آن شود، خریدار حق دارد که معامله را بصورت یک طرفه بر هم بزند.

این خیار فوری است و شخص خریدار به محض اطلاع پیدار کردن از عیب باید این خیار را اعمال کند.

مشاوره حقوقی دادیاران

شرایط عیب


عیبی که در مال می توان به آن استناد نمود نیز باید یکسری شرایطی داشته باشد:

  1. عیب باید بصورت مخفی باشد یا اینکه درصورتی که ظاهر است، مشتری متوجه آن نشود.
  2. عیب باید در حین عقد وجود داشته باشد و عیبی که بعد از انعقاد قرارداد و قبل از تحویل مال به مشتری بوجود بیاید نیز به معنای عیب سابق است.

 

  • تشخیص این عیب بر اساس عرف و عادت خواهد بود به همین دلیل ممکن است در جاهای مختلف و زمان های مختلف، متفاوت باشد.
ماده ۴۲۳ قانون مدنی:

« خیار عیب وقتی برای مشتری ثابت می شود که عیب مخفی و موجود در حین عقد باشد.»

ماده ۴۲۴ قانون مدنی:

« عیب وقتی مخفی محسوب است که مشتری در زمان بیع عالم به آن نبوده است اعم از اینکه این عدم علم ناشی از آن باشد که عیب ‌واقعاً مستور بوده است یا اینکه ظاهر بوده ولی مشتری ملتفت آن نشده است.»

بعد از کشف عیب در کالا، راهکار چیست؟


در این جا هنگامی که مشتری متوجه عیب موجود در مال شود، دو راهکار وجود دارد:

  • مطالبه ی ارش کند. (ارش به معنای پولیست که نسبت به مابه تفاوت کالای سالم و کالای معیوب باید توسط فروشنده پرداخت شود)
  • معامله را فسخ نماید و کالا را به فروشنده برگردانده و ثمن خود را پس بگیرد.
ماده ۴۲۲ قانون مدنی:

« اگر بعد از معامله ظاهر شود که مبیع معیوب بوده مشتری مختار است در قبول مبیع معیوب یا اخذ ارش یا فسخ معامله.»

 

اسقاط کافه خیارات به چه معناست؟

حق شفعه چیست؟ چه شرایطی دارد؟

تاخیر پرداخت ثمن و ضمانت اجرای آن

 

در چه مواردی مشتری حق فسخ نخواهد داشت؟


طبق قانون یکسری شرایطی وجود دارد که در آن شرایط اگر عیبی وجود داشته باشد طبق خیار عیب، شخص فقط می تواند ارش بگیرد و حق فسخ معامله را نخواهد داشت. این موارد در ماده ۴۲۹ قانون مدنی آمده است.

ماده ۴۲۹ قانون مدنی:

« در موارد ذیل مشتری نمی تواند بیع را فسخ کند و فقط می تواند ارش بگیرد:
۱- در صورت تلف شدن مبیع نزد مشتری یا منتقل کردن آن به غیر.
۲- در صورتی که تغییری در مبیع پیدا شود اعم از اینکه تغییر به فعل مشتری باشد یا نه.
۳ -در صورتیکه بعد از قبض مبیع عیب دیگری در آن حادث شود مگر اینکه در زمان خیار مختص به مشتری حادث شده باشد که در این صورت ‌مانع از فسخ و رد نیست.»

 

میزان ارش چگونه محاسبه می شود؟


در مورد محاسبه میزان ارش، باید گفت که قیمت واقعی مال زمانی که عیب دارد را از قیمت مال در زمانی که هیچ عیب و نقصی ندارد کم می کنیم و ما به تفاوت قیمت معیوب و سالم را به مشتری می پردازد.

ماده ۴۲۷ قانون مدنی:

« اگر در مورد ظهور عیب مشتری اختیار ارش کند تفاوتی که باید به او داده شود به طریق ذیل معین میگردد:
‌قیمت حقیقی مبیع در حال بی عیبی و قیمت حقیقی آن در حال معیوبی به توسط اهل خبره معین شود.
‌اگر قیمت آن در حال بی عیبی مساوی با قیمتی باشد که در زمان بیع بین طرفین مقرر شده است تفاوت بین این قیمت و قیمت مبیع در حال معیوبی ‌مقدار ارش خواهد بود.
‌و اگر قیمت مبیع در حال بی عیبی کمتر یا زیادتر از ثمن معامله باشد نسبت بین قیمت مبیع در حال معیوبی و قیمت آن در حال بی عیبی معین شده و‌ بایع باید از ثمن مقرر به همان نسبت نگاه داشته و بقیه را به عنوان ارش به مشتری رد کند.»

گروه حقوقی دادیاران متشکل از بهترین وکلای پایه یک دادگستری در مشهد
۰۹۱۵۲۴۴۷۰۹۰

نحوه فسخ قرارداد اجاره قبل از پایان مدت

مدت زمان تخمینی مطالعه: 4 دقیقه آیا فسخ قرارداد اجاره قبل از پایان مدت امکان پذیر است؟ در این صورت تکلیف مستاجر...

کفایت برگه سبز برای نقل و انتقال خودرو

کفایت برگه سبز برای نقل و انتقال خودرو برای خرید خودرو باید حتما انتقال سند صورت بگیرد یا برگه سبز کفایت می کند؟ آیا...

قرارداد الکترونیک وکالت چیست؟

قرارداد الکترونیک وکالت چیست؟ قرارداد الکترونیک وکالت چیست؟ آیا با وجود این قرارداد باز هم نیاز به تنظیم قرارداد دست...

به این مطلب امتیاز دهید

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

۰ دیدگاه ثبت شده است.