از مسائلی در امور مربوط به املاک که افراد جامعه با آن بسیار رو به رو میشوند. مواجه با افرادیست که ملکی را بدون اذن مالک آن به تصرف خود در آورده. و مجوز قانونی هم برای این تصرف خود ندارند. ما در اینجا با موضوع تصرف عدوانی یا تصرف غیر قانونی رو به رو میشویم.

در قوانین ایران، مالکیت خصوصی اشخاص محترم شمرده شده است.

مفهوم تصرف عدوانی و نکات ان

بر اساس ماده 158 قانون آیین دادرسی مدنی که در مورد دعوای تصرف عدوانی می باشد اینگونه بیان کرده است: ((دعوای تصرف عدوانی عبارتست از: ادعای متصرف سابق مبنی براینکه دیگری بدون رضایت او مال غیرمنقول را از تصرف وی خارج کرده و اعاده تصرف خود را نسبت به  آن مال درخواست می نماید.))

انواع تصرف عدوانی:

  1. تصرف عدوانی کیفری 2. تصرف عدوانی حقوقی

دعوای کیفری تصرف عدوانی:

با توجه به ماده 690 قانون مجازات اسلامی که ارکان این جرم را بیان نموده است. در واقع موضوع این جرم تصرف مال غیر منقولیست که به شخص دیگری تعلق دارد. این جرم در دسته ی جرایم علیه اموال و مالکیت قرار می گیرد. مرتکب بر اساس قانون مجازات اسلامی به یک ماه تا یک سال حبس محکوم میگردد.

نکته: مالکیت خواهان در طرح دعوای کیفری موثر است.

دعوای حقوقی تصرف عدوانی:

این دعوی شامل ادعای شخص متصرف سابق یک مال غیرمنقول است، مبنی بر اینکه شخص دیگری آن را بدون اجازه از تصرف او خارج کرده و حالا آن شخص متصرف اول، خواهان بازگشت مال به تصرف خودش است. همچنین در ماده 141 قانون آیین دادرسی مدنی سه رکن برای طرح دعوای تصرف عدوانی مطرح شده است. این سه رکن شامل 1- سبق تصرفات خواهان. 2- لحوق تصرفات خوانده و 3- عدوانی بودن تصرفات است.

در دعوای کیفری وجود این ارکان لازم نیست. بدین معنا که خواهان باید قبل از خوانده در ملک متصرف بوده باشد. و این تصرف ثانویه باید بصورت عدوانی و غیر قانونی باشد.

نکته: براساس ماده 162 قانون آیین دادرسی مدنی، مالکیت خواهان تنها اثبات کننده سبق تصرف اوست. اما خلاف آن را میشود اثبات نمود. مالکیت خواهان در دعوای تصرف غیر قانونی حقوقی شرط نیست.

شخصی که خواهان طرح دعوا است. اختیار دارد تا دعوای خود را بصورت کیفری یا حقوقی طرح نماید. اما اقدامات شخص و طریقه ی اثبات آن بسته به نوع طرح دعوی متفاوت است.

نحوه طرح دعوی:

برای طرح دعوا می توانید از هر دو راه حقوقی و کیفری اقدام نمایید. برای هر دو مورد نیز باید دادخواستی را تنظیم نمایید. نکته ایی که در مورد طرح دعوای کیفری باید بدان توجه کنید این است که باید سند مالکیت را نیز همراه خود برای شکایت داشته باشید.